Καθημερινή της Κυριακής (8 Νοεμβρίου 2026)
Παρότι ο πρόεδρος Τραμπ απαξίωσε το εκλογικό αποτέλεσμα ως ένδειξη μομφής εναντίον του –«εγώ δεν κατέβηκα υποψήφιος, γι’ αυτό έχασαν οι Ρεπουμπλικανοί»– η ήττα του κόμματός του στις ενδιάμεσες εκλογές είναι όλη δική του. Ο κόσμος ψήφισε με θυμό εναντίον της πολιτικής του και του τρόπου διακυβέρνησής του – απέρριψε την εξόφθαλμη διαφθορά, τον πόλεμο στο Ιράν και τη στήριξη του Ισραήλ, την καταστροφή της οικονομίας για τον μέσο Αμερικανό, την αλαζονική, αλλοπρόσαλλη και ολιγαρχική συμπεριφορά του.
Πέραν του εύρους της εκλογικής νίκης των Δημοκρατικών, μια γρήγορη ματιά δείχνει πρωτοφανή αποτελέσματα που ανατρέπουν καθεστώς δεκαετιών: Δημοκρατικοί γερουσιαστές στον βαθύ Νότο (Τέξας, Καρολίνες, Μισισίπι), στο Κάνσας ύστερα από εκατό χρόνια, στην Aϊοβα, ή και διάφορες «πρωτιές» στην ιστορία των αμερικανικών εκλογών, με επιφανέστερη την επικράτηση του Αμπντούλ ελ Σαγέντ στο Μίσιγκαν, εναντίον του οποίου κινητοποιήθηκε όλος ο αντιδραστικός ισλαμοφοβικός μηχανισμός με τον ίδιο τον Τραμπ επικεφαλής. Ταυτόχρονα, είδαμε αλλαγές στην κυβερνητική ηγεσία πολιτειών όπως Τέξας, Οχάιο, Τζόρτζια και Aϊοβα, που θα έχουν σοβαρές συνέπειες στις επόμενες εκλογές – θα επηρεάσουν συνταγματικές διαμάχες, οικονομικές πολιτικές και πολιτικές δικαιωμάτων.
Η πλειοψηφία σχεδόν δύο τρίτων στη Βουλή των Αντιπροσώπων δίνει στους Δημοκρατικούς τεράστια ισχύ, εφόσον η Βουλή καθορίζει τα οικονομικά της χώρας και τους ελεγκτικούς μηχανισμούς διακυβέρνησης. Κάποιοι νυν υπουργοί θα πρέπει να νιώθουν λίγο άβολα. Οι δε λεγόμενοι Δημοκράτες Σοσιαλιστές νίκησαν σε κάθε τους εκλογική αναμέτρηση, δημιουργώντας έτσι ένα ισχυρό αριστερό ρεύμα μέσα στο κοινοβούλιο, που θα επηρεάσει άμεσα κοινωνικές, οικονομικές και περιβαλλοντικές πολιτικές, καθώς και πολιτικές στον χώρο της υγείας. Γενικά, βάσει των αιτημάτων των ψηφοφόρων, βλέπουμε να δικαιώνεται η πάγια πολιτική του Μπέρνι Σάντερς, τον οποίο η Δημοκρατική ελίτ προσπάθησε επανειλημμένως να εμποδίσει.
Κάποια πράγματα φαίνεται να έχουν αλλάξει ριζικά και με καθοριστικές συνέπειες. Πρώτον, η επιρροή του ισραηλινού λόμπι συρρικνώθηκε δραστικά. Δεν αναφέρομαι μόνο στα 30 εκατ. δολάρια προκειμένου να αποτρέψουν τον Ελ Σαγέντ, αλλά και στο γεγονός ότι υποψήφιοι που αποδέχτηκαν τέτοια στήριξη, στηλιτεύτηκαν, λοιδορήθηκαν και ως επί το πλείστον ηττήθηκαν. Είναι δύσκολο να εξηγήσει κανείς σε όποιον δεν γνωρίζει το ύφος της αμερικανικής πολιτικής το μέγεθος αυτής της στροφής. Εξίσου έκπληξη προκαλεί η δήλωση του Τραμπ ανήμερα τις εκλογές ότι θα λήξει την οικονομική (στρατιωτική) βοήθεια στο Ισραήλ, ύψους 4 δισ. ετησίως.
Ακόμη πιο σημαντικό: για δεύτερη φορά μετά την εκλογή του Ζοράν Μαμντάνι στη Νέα Υόρκη, το χρήμα δεν αγόρασε τις εκλογές. Το λέω ευθέως, γιατί έτσι πρέπει να λέγεται. Ο Eλον Μασκ έριξε 200 εκατ. στο Τέξας, όπου έχει μεταφέρει την έδρα της Τesla, για να εξασφαλίσει ανεμπόδιστα την κατασκευή κέντρων δεδομένων, που είναι πλέον ο βασικός μοχλός ανάπτυξης της οικονομίας της τεχνητής νοημοσύνης. Μάταια, καθότι έχασε όχι μόνο τη Γερουσία, αλλά και την εκλογή κυβερνήτη της πολιτείας – ο ηττημένος κύριος Αμποτ είχε μετατρέψει το Τέξας σε προσωπικό του φέουδο για μια δωδεκαετία. Το ρεύμα εναντίον της κατασκευής κέντρων δεδομένων αγγίζει και χώρους Ρεπουμπλικανών, που από μια αντι-ελίτ διάθεση έρχονται να συναντήσουν τους ακτιβιστές της κλιματικής αλλαγής.
Τελικά, το εκλογικό αποτέλεσμα είναι συντριπτική ήττα του Τραμπ, όμως δεν σημαίνει απαραιτήτως και ήττα του τραμπισμού. Αυτό θα κριθεί στο εγγύς μέλλον και θα φανεί από το πώς οι Δημοκρατικοί θα διαχειριστούν τη νέα τους δύναμη. Η ιστορία των τελευταίων τριάντα ετών δείχνει ότι οι Δημοκρατικοί δεν μαθαίνουν από τα λάθη τους. Δεν ξέρουν πώς να χειριστούν μια συντριπτικά προς το μέρος τους εμπιστοσύνη των ψηφοφόρων. Οταν βρίσκονται στην εξουσία η τάση τους είναι να συμπτύσσονται προς τα δεξιά. Αν επικρατήσει ο φόβος τους για ριζικές αλλαγές, θα ξαναχάσουν.
Η λογική του κόμματος θα επικεντρωθεί στο πώς θα μετατρέψει το νέο βουλευτικό κύμα σε νίκη στις επόμενες προεδρικές εκλογές. Θα το καταφέρει, όμως, μόνον αν δείξει ριζοσπαστική τόλμη, αυτήν ακριβώς που της έδωσαν οι ψηφοφόροι: να μην επιστρέψει δηλαδή στο status quo του κλασικού της φιλελευθερισμού, προσπαθώντας να ικανοποιήσει τις απαιτήσεις και της οικονομικής ελίτ και της πλατιάς μάζας των εργαζομένων. Ετσι θα καταφέρει να αμβλύνει την κοινωνική πόλωση της αμερικανικής κοινωνίας, που την έχει οδηγήσει σε εμφύλια μάχη αξιών εδώ και μια εικοσαετία. Αν όχι, η πολιτική και κοινωνική κρίση στην Αμερική θα συνεχιστεί σε δεινότερα μονοπάτια.
*Ο κ. Στάθης Γουργουρής είναι καθηγητής Συγκριτικής Λογοτεχνίας και Κοινωνικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο Columbia.